Oktober in Nederland
Oktober in Nederland
De achtste maand van het Romeinse jaar is genoemd naar octo (acht). Na de kalenderhervorming door Paus Gregorius werd het na 4 oktober ineens 15 oktober om het verschil tussen het zonnejaar en de Juliaanse tijdrekening te corrigeren. De Romeinen droegen oktober op aan de god en wijnliefhebber Bacchus, vandaar de bijnaam wijnmaand. Dit is ook de tijd van de wijnoogsten. Daarnaast is oktober de rusel- of rozelmaand vanwege het slachten van varkens door de boeren. Reuzel betekent varkensvet en in het Limburgs is ruzele hetzelfde als het Nederlandse ruien voor het uitvallen van (kippen)veren en mensen)haren en voor het vallen van boomblaadjes. Zeer oude benamingen zijn hersel of aarselmaand: oktober aarzelt tussen herfst en winter. Daarnaast is oktober de rusel- of rozelmaand vanwege het slachten van varkens door de boeren.
Klimatologisch is het een overgangsmaand bij uitstek waarin het nog zomers kan zijn maar ook al flink kan vriezen met kans op sneeuw. Het einde van de maand is gemiddeld zo'n vier graden kouder dan het begin. Het langjarig gemiddelde over de hele maand bedraagt in ons land 10,4 graden, maar het kan variëren van 6 tot 14 graden. September is 4 graden warmer en de temperatuurdaling zet gestaag door; november is nog eens 4 graden kouder dan oktober. De uitersten liggen ver uiteen: van 30,1 graden op 10 oktober 1921 in Sittard tot -8,5 graden op 28 oktober 1931 in Winterswijk en 24 oktober 2003 in Twenthe.
De kuststrook profiteert als erfenis van de zomer nog van het relatief warme zeewater en is in oktober doorgaans 1 tot 2 graden warmer dan het binnenland. Dat verschil is vooral merkbaar aan de afkoeling s' nachts. In het binnenland zijn een of twee vorstdagen normaal, maar aan de kust vriest het nog zelden. Behalve op windbeschutte plaatsen in de duinen waar het lokaal flink kan afkoelen. Overdag kan het hier in de zon nog heel warm zijn en zo kan het bijvoorbeeld op de Wadden ook in winderige en buiige deze tijd soms nog heel aangenaam zijn.
Gemiddeld over het land wordt het in oktober nog op 11 dagen warmer dan 15 graden en op 1 dag warmer dan 20 graden. Afgezien van het rustige herfstweer is de wind doorgaans sterker (op 4 dagen windkracht 6 of meer). De eerste stormdepressies verschijnen in het Noordzeegebied. Een zware storm met een uurgemiddelde wind van kracht 10 of meer is in oktober in de laatste honderd jaar aan de kust zes keer voorgekomen. Door de warme zee is de kust in deze tijd ook de natste regio. De Zeeuwse kust krijgt zo'n 85 mm, de kust van Noord-Holland ruim 100 mm. Landinwaarts zijn de hoeveelheden minder met het midden van Limburg als droogste gebied waar 60 mm normaal is. Gemiddeld regent het in oktober bijna 60 uur en de komende maand neemt de neerslagduur verder toe. De zon schijnt gemiddeld 104 uren, bijna 30 uren minder dan in september.
Bron KNMI
De achtste maand van het Romeinse jaar is genoemd naar octo (acht). Na de kalenderhervorming door Paus Gregorius werd het na 4 oktober ineens 15 oktober om het verschil tussen het zonnejaar en de Juliaanse tijdrekening te corrigeren. De Romeinen droegen oktober op aan de god en wijnliefhebber Bacchus, vandaar de bijnaam wijnmaand. Dit is ook de tijd van de wijnoogsten. Daarnaast is oktober de rusel- of rozelmaand vanwege het slachten van varkens door de boeren. Reuzel betekent varkensvet en in het Limburgs is ruzele hetzelfde als het Nederlandse ruien voor het uitvallen van (kippen)veren en mensen)haren en voor het vallen van boomblaadjes. Zeer oude benamingen zijn hersel of aarselmaand: oktober aarzelt tussen herfst en winter. Daarnaast is oktober de rusel- of rozelmaand vanwege het slachten van varkens door de boeren.
Klimatologisch is het een overgangsmaand bij uitstek waarin het nog zomers kan zijn maar ook al flink kan vriezen met kans op sneeuw. Het einde van de maand is gemiddeld zo'n vier graden kouder dan het begin. Het langjarig gemiddelde over de hele maand bedraagt in ons land 10,4 graden, maar het kan variëren van 6 tot 14 graden. September is 4 graden warmer en de temperatuurdaling zet gestaag door; november is nog eens 4 graden kouder dan oktober. De uitersten liggen ver uiteen: van 30,1 graden op 10 oktober 1921 in Sittard tot -8,5 graden op 28 oktober 1931 in Winterswijk en 24 oktober 2003 in Twenthe.
De kuststrook profiteert als erfenis van de zomer nog van het relatief warme zeewater en is in oktober doorgaans 1 tot 2 graden warmer dan het binnenland. Dat verschil is vooral merkbaar aan de afkoeling s' nachts. In het binnenland zijn een of twee vorstdagen normaal, maar aan de kust vriest het nog zelden. Behalve op windbeschutte plaatsen in de duinen waar het lokaal flink kan afkoelen. Overdag kan het hier in de zon nog heel warm zijn en zo kan het bijvoorbeeld op de Wadden ook in winderige en buiige deze tijd soms nog heel aangenaam zijn.
Gemiddeld over het land wordt het in oktober nog op 11 dagen warmer dan 15 graden en op 1 dag warmer dan 20 graden. Afgezien van het rustige herfstweer is de wind doorgaans sterker (op 4 dagen windkracht 6 of meer). De eerste stormdepressies verschijnen in het Noordzeegebied. Een zware storm met een uurgemiddelde wind van kracht 10 of meer is in oktober in de laatste honderd jaar aan de kust zes keer voorgekomen. Door de warme zee is de kust in deze tijd ook de natste regio. De Zeeuwse kust krijgt zo'n 85 mm, de kust van Noord-Holland ruim 100 mm. Landinwaarts zijn de hoeveelheden minder met het midden van Limburg als droogste gebied waar 60 mm normaal is. Gemiddeld regent het in oktober bijna 60 uur en de komende maand neemt de neerslagduur verder toe. De zon schijnt gemiddeld 104 uren, bijna 30 uren minder dan in september.
Bron KNMI
