Live Bliksemontladingen

De teller in het icoon met het onweersbuitje geeft live het actuele aantal bliksemontladingen uit onze regio weer. De dekking ligt in een vierkant om Nederland en België, waardoor er ook data van rondom Parijs, op de Noordzee en uit een deel van Duitsland wordt weergegeven.

Ontladingen

De ontladingen kun je terugvinden op de Google Maps kaart onderaan de pagina. Deze worden nog niet live bijgewerkt, voor de meest actuele ontladingen ververs je de pagina. De iconen op de kaart lopen in kleur van Geel naar Rood, waarbij Geel een 'nieuwe' ontlading is en Rood een 'oude'.

Geluid

De teller maakt geluid als het aantal bliksemontladingen verhoogt. Dus, bij een update van 0 naar 1 hoor je geluid. Je kunt dit uitschakelen met het luidspreker icoontje in de balk hierboven.

Data © Blitzortung.org / Lightningmaps.org
nl
StormTrack Beta
Inloggen
Heb je nog geen account? Dan kun je er hier eentje aanmaken!
De Bilt

Geen onweer in de buurt
Nu Live

De kaart Den Helder - Neerslag
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 07:01:30

De kaart Den Helder - Sneeuwval
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:59:26

De temperatuur bij Mont rigi is onder het vriespunt gekomen met voldoende luchtvochtigheid. Er is kans op gladheid in deze regio!

17 Nov 2019 04:56:22

De temperatuur bij Buzenol is onder het vriespunt gekomen met voldoende luchtvochtigheid. Er is kans op gladheid in deze regio!

17 Nov 2019 04:56:22

De temperatuur bij Diepenbeek is onder het vriespunt gekomen met voldoende luchtvochtigheid. Er is kans op gladheid in deze regio!

17 Nov 2019 04:56:22

De temperatuur bij Arcen is onder het vriespunt gekomen met voldoende luchtvochtigheid. Er is kans op gladheid in deze regio!

17 Nov 2019 04:56:22

De temperatuur bij Ell is onder het vriespunt gekomen met voldoende luchtvochtigheid. Er is kans op gladheid in deze regio!

17 Nov 2019 04:56:22

De temperatuur bij Hupsel is onder het vriespunt gekomen met voldoende luchtvochtigheid. Er is kans op gladheid in deze regio!

17 Nov 2019 04:56:22

De kaart De Bilt - Bewolking
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:26

De kaart De Bilt - 6luik
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:26

De kaart T850 pluim De Bilt is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:25

De kaart KNMI klassieke pluim is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:25

De kaart Vlissingen - Dauwpunt
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:25

De kaart Vlissingen - CAPE/Onweer
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:24

De kaart Vlissingen - Windstoten
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

17 Nov 2019 04:00:24
Actueel
1 / 4

Fotowedstrijd Oktober

Herfst Waarnemingentopic

2019

Herfst Kletstopic

2019

Herfst Discussietopic

2019

×
Kies een plaats
Beschikbare Plaatsen:
×
Welke meldingen wil je ontvangen?

Je kunt hieronder aangeven welke notificaties je wil ontvangen in 'Nu Live'. Standaard ontvang je alle notificaties, wil je een bepaald type melding niet langer ontvangen? Vink dan het vinkje uit. Je keuze wordt automatisch opgeslagen.

×
Nu Live
Welkom op onweer-online.nl! Als je je nog niet hebt geregistreerd, meld je dan nu aan op de leukste en grootste weercommunity van Nederland. Heb je al een account, log dan hier in.
Lako
Moderator
Woonplaats: Stiens
Berichten: 2929
Lid sinds: 19 mei. 2014
Laatste 4 prijzen van de wekelijkse fotowedstrijd
19 oktober, 14:19 uur | Bericht #492118

De tornado’s van 4 juni 2019

Er was deze avond sprake van een bijzondere tornado-uitbraak waarbij tenminste acht tornado’s zijn ontstaan!

Op 5, 12 en 25 juni schreven we er al over, de tornado’s van 4 juni 2019. We deden een oproep aan iedereen in Nederland die ‘verdachte’ schade had. Daar werd goed gehoor aan gegeven, in de weken die volgden hebben we meer dan 300 meldingen ontvangen van stormschade, voornamelijk uit Oost-Nederland. Ook in de media was veel te vinden over het noodweer. Er was deze avond sprake van een bijzondere tornado-uitbraak waarbij tenminste acht tornado’s zijn ontstaan!

Op 4 juni 2019 trok een lijn met zware onweersbuien vanuit het zuidwesten over een groot gedeelte van Nederland. Het KNMI had voor het hele land code oranje afgekondigd, vanwege de zware windstoten, hagel en overvloedige regenval. Uiteindelijk zijn op deze buienlijn ruim 100.000 bliksemontladingen geteld, zeer zware windstoten van ruim 100 km/u gemeten en zijn in Oost-Nederland meerdere tornado’s ontstaan. Vooral voor de schade in en rondom Rheden is destijds veel media-aandacht geweest, maar na een oproep voor ooggetuigenverslagen hebben we meer locaties verdacht voor tornadoschade weten te identificeren.


De kaart met alle 'verdachte' schademeldingen die wij hebben ontvangen (alleen al ruim 300 mails), eigen waarnemingen en berichten uit (sociale) media. Bron kaart: Nadia Bloemendaal.

Om erachter te komen wat precies is gebeurd tijdens deze dinsdagavond, zijn we begonnen met het bekijken van de synoptische situatie van het weer. Wat vertellen de weerkaarten ons? Vervolgens zijn natuurlijk de eigen waarnemingen gebruikt uit Gelderland (meerdere meteorologen zijn zo snel mogelijk naar verschillende schadeplekken gegaan). Maar er was nog veel meer schade in grote delen van Oost-Nederland. Daarvoor zijn filmpjes, berichten en foto’s uit diverse media gebruikt. Ook hebben wij ruim driehonderd mails gekregen en dan hebben we het nog niet eens over alle twitter- en facebookberichten die mensen ons stuurden, waarvoor heel veel dank! Tot slot werd met hulp van het KNMI een uitvoerige radaranalyse gedaan. Dit was niet altijd even makkelijk, omdat de radar werd afgeschermd door de hevige neerslag. We kunnen niet overal uitsluitsel geven over het al dan niet optreden van de tornado’s, maar proberen een zo goed mogelijke onderbouwing te geven van de situatie op verschillende plekken in het land. De video verderop in dit artikel bevat meer beelden, details en smeuïge verhalen van mensen die de tornado hebben meegemaakt.

Spaanse pluim
Even kort de synoptische situatie. Op de weerkaart van Europa lag deze dinsdagmiddag 4 juni het polaire front over ons land. Dit front ligt heel vaak in de buurt van Nederland en vormt in de zomer de scheidslijn tussen warme subtropische lucht boven het Europese vasteland en koele polaire lucht boven de Atlantische Oceaan. Vanuit het zuiden trok het front in de loop van de middag als warmtefront over ons land. Het was bewolkt, regenachtig en broeierig warm. Achter het front stroomde opvallend warme lucht het land binnen. Zo werd het in Maastricht even na half 8 in de avond maar liefst 28,4 graden! In De Bilt werd de 25 graden net niet gehaald en in het noorden bleef het kwik wat achter met 19-24 graden. Verder naar het zuiden werd het snel heter, zo noteerden Duitse weerstations in Trier en Frankfurt 32 graden en in Noordoost-Frankrijk werd 35 graden gemeten.

De situatie heeft veel weg van een Spaanse pluim. In zo’n geval wordt het polaire front ten westen van ons op afstand gehouden door een hogedrukgebied boven Centraal-Europa. Met een zuidelijke stroming kan dan zeer warme en onstabiele lucht worden aangevoerd, dat gebeurde 4 juni ook. Omdat deze warme lucht boven Frankrijk snel opstijgt, vormt zich een gebied met een lage luchtdruk boven het binnenland. Daardoor ontstaat een aanzuigwerking en stroomt koelere lucht vanuit West-Frankijk richting het lagedrukgebied, geholpen door de ‘outflow’ (uitstroom van koele lucht) van de buien op het koufront. Deze koele westenwind botst tegen de hete zuidenwind. We noemen dit een convergentielijn, in de meteorologie ook wel ‘vore’ genoemd. Op deze vore ontstaan gemakkelijk zware onweersbuien.

Bovendien was er een sterke winddraaiing en -toename met de hoogte. Zo stond er op amper 1 km hoogte een windkracht 11 (110 km/u) uit het zuidwesten. Daardoor kunnen buien roteren en ontstonden supercellen. Bij dit zwaarste type onweersbuien kunnen valwinden voorkomen en in sommige gevallen ook tornado’s.   

Funnel in Vlissingen voorbode van tornado’s
De verwachte heftige onweersbuien ontstonden aan het eind van de middag en aan het begin van de avond snel boven Noord-Frankrijk en België. Er probeerde zich een lijn te ontwikkelen, maar dit lukte niet. Het was een zone met heftige ‘cellen’ op de radar. Op sommige plekken viel het daardoor mee met het noodweer, terwijl het op andere plekken flink tekeer ging met hagel en zeer zware windstoten. Uit België kwamen al snel meldingen binnen van omgewaaide bomen. Ondertussen trok een supercel over Vlissingen en was zelfs een Tuba zichtbaar. Omdat de hoos de grond niet raakte, wordt gesproken over een zogenaamde ‘funnel’. Al snel werd de bekende waterhoos in de mond genomen, maar dat was zeker niet het geval. Dit was een beginnende tornado, ontstaan uit een roterende onweersbui. De hoos trok zich snel terug, maar het gaf wel aan hoe dynamisch de atmosfeer was.

Gustnado’s in Brabant?
De zone met zware onweersbuien trok met een enorme snelheid rond 90 km/u het land binnen. We noemen dit ook wel een Quasi Lineair Convectief Systeem. Er ontstonden namelijk flinke ‘pitten’ op een lijn, maar een daadwerkelijke lijn werd niet gevormd. Op deze losse cellen deden zich heftige weersverschijnselen voor. Ook voor de buienzone uit ontstonden enkele gevaarlijke roterende onweersbuien.

De meeste schade is dan ook ontstaan door valwinden. De buien bewogen met een snelheid van 90 km/u over het land en de windsnelheid op amper 1 km hoogte was nog sterker met 110 km/u. Als deze wind tijdens een valwind doormengde naar het oppervlak zijn windstoten van ver boven de 100 km/u mogelijk geweest. Het is in deze situatie belangrijk om bij het onderscheid tornado/valwind te beseffen dat de schade die de eerste kan aanrichten niet per definitie groter is dan de tweede. Omdat ook heftige valwinden erg lokaal en kortdurend zijn, kunnen mensen dit verwarren met het passeren van een tornado.

Toch ontstond lokaal iets wat lijkt op een tornado, een zogenaamde gustnado. Gustnado’s zijn wervelachtige structuren die zich kunnen vormen aan de voor- of zijkant van een valwind. Er ontstaat dan een soort stofhoos vlak boven de grond, die geen contact heeft met de buienwolk. Alhoewel we dan niet mogen spreken van een tornado, zijn deze hozen soms net zo krachtig als een wat zwakkere tornado en veel krachtiger dan de stofhoosjes die we soms zien bij zonnig en droog weer. In o.a. Helmond werden deze hozen waarschijnlijk gefilmd die in de omgeving, waaronder Eindhoven, schade veroorzaakten. De hozen in de video lijken op gustnado’s, maar ook een échte tornado is niet uitgesloten. Op de plek waar wordt gefilmd staat namelijk relatief weinig wind, terwijl je in een situatie met een gustnado overal zware windstoten zou verwachten.

Eerste tornado Overasseltse Vennen


De eerste tornado begon bij de Overasseltse Vennen. Bron: Wouter van Bernebeek.

De onweersbuien bereikten rond 22.30 uur de omgeving van Nijmegen en gingen gepaard met heftige valwinden die veel schade veroorzaakten. Er kwamen honderden schademeldingen uit alleen al de binnenstad en het spoor van deze schademeldingen was ook breder dan 10 km. Toch zien we in deze strook met schademeldingen een opvallend spoor lopen, dat begint in de Overasseltse Vennen. Dit spoor is slechts 50 tot 100 meter breed en bevat absoluut tornadoschade. Waarschijnlijk ging het om een EF1 tornado met windsnelheden rond 150 km/u. Omdat de tornado zelf ook met 90 km/u over het landschap raasde kon de windsnelheid oplopen tot ver boven de 200 km/u. Het is dan ook niet gek dat de strook bos in het natuurgebied met de grond gelijk is gemaakt! De tornado trok vervolgens recht over de binnenstad richting Lent, waarschijnlijk in iets afgezwakte vorm. De situatie is complex, omdat we in de stad zowel tornado- als valwindschade vinden. Waarschijnlijk heeft één cel de tornado geproduceerd en een andere cel de valwinden. Maar ook om een tornado heen kan het hard genoeg waaien om schade te krijgen.


Een windpark ten noorden van Nijmegen, aan de A15, heeft interessante data gemeten. Zo bereikten de valwinden als eerst de meest oostelijke windmolen, maar gingen de stormwinden bij de meest westelijke windmolen 2 minuten langer door. Bron: Priogen Energy

De tornado trok vervolgens de Waal over richting Lent. Daar werd de boerderij van ex-collega Margot Ribberink getroffen. Zware nokvorsten werden van het dag gerukt en al haar kersenbomen zijn omgewaaid. Daarna trok de hoos over Bemmel en Huissen. Ook hier vinden we een schadespoor, maar verder ook plekken waar schade is aangericht door een valwind. Ten noorden van Nijmegen, aan de A15, staan vier windmolens die op bijna 100 meter hoogte een windsnelheidsmeter hebben. Deze molens staan ten westen van het schadespoor, maar laten wel een opvallend windverloop zien.

Om 22.37 uur schiet de gemiddelde windsnelheid omhoog van circa 40 km/u naar circa 120 km/u! Daarbij werd eerst de oostelijke windmolen getroffen en als laatst de meest westelijke. Bizar is daarbij, dat de ‘storm’ bij de meest westelijke windmolen tot 20.43 bleef aanhouden, terwijl de rust bij de andere windmolens alweer snel was teruggekeerd. Dit geeft alweer aan hoe lokaal valwinden kunnen zijn. De molens staan namelijk 350-400 meter uit elkaar. Uit een omrekening blijkt dat de wind op 10 meter hoogte ongeveer 93 km/u moet zijn geweest (10 Bft.) met windstoten rond 140 km/u. Dat verklaart de enorme schade in de omgeving door dit soort valwinden. Weerstations in de omgeving hebben deze windstoten gemist. Zo kwam Volkel niet verder dan een windstoot van 108 km/u, wat nog steeds heftig is natuurlijk.

Enorme schade in Rheden
Na Huissen houdt de schade tijdelijk op, op wat valwindschade na in Arnhem en Westervoort. Dit kan twee dingen betekenen: of de tornado trok precies over de (uiterwaarden van de) IJssel, of de hoos trok zich eventjes terug. Op de ‘gewone’ radarbeelden zien we het buiengebied naderen, met aan de voorzijde een opvallende pit en daarachter een lijntje. Met dank aan het KNMI, die naar de dopplerradar heeft gekeken, weten we dat de losse cel aan de voorzijde van het systeem, géén rotatie liet zien. Wél zien we divergerende bewegingen, wat duidt op een down- of microburst. Op de lijn is mogelijk wel rotatie geweest. De cel aan de voorzijde ging over Velp, waar inderdaad valwinden hebben plaatsgevonden met grote schade als gevolg. Ook grote bomen aan de voet van de Veluwe bij Velp gingen tegen de vlakte.

De lijn die achter de cel aankwam, ging over Rheden en veroorzaakte rond 22:45 uur een tornado. Dit is dezelfde tornado als in Nijmegen geweest of mogelijk een nieuwe. Opvallend is dat slechts 200 meter ten oosten van het tornadospoor een spoor van een valwind is te vinden. Omdat zowel de valwind als de tornado op ongeveer het zelfde moment plaatsvonden, is het een zeer complexe situatie geweest in Rheden. Omdat beide natuurfenomenen zich binnen een paar minuten afspeelden, wisten mensen niet of ze in een tornado of een valwind zaten. Qua schadebeeld zag je de verschillen wel, maar de tornado veroorzaakte niet per se meer schade dan de valwind iets verderop.

Zo zijn in de wijk De Del maar liefst zeven van de negen grote bomen tegen de vlakte gegaan, maar bleven de daken grotendeels gespaard. Waarschijnlijk is deze valwind wel ‘aangewakkerd’ door de tornado. In het tornadospoor iets verder naar het westen was smaller, 50 tot 100 meter breed. Bomen lagen daar alle kanten op en daken waren soms zwaar beschadigd. Het ging om een EF1 tornado met windsnelheden rond 150 km/u. Omdat de tornado zelf met circa 90 km/u door het dorp raasde, moeten de windsnelheden lokaal nog wat hoger hebben gelegen. Dit is op de plek (meestal de rechterkant van de wervelwind), waar de wind van de tornado en de snelheid van de buien met elkaar mee koppelen. Aan de andere kant, waar beide tegen koppelen, is soms nauwelijks schade te zien. Dit maakt het analyseren lastiger, omdat de zichtbare schade dan ook op die van valwinden kan lijken, waarbij eventueel ontwortelde bomen allemaal dezelfde kant op lijken te liggen. Het verschil is dat bij een tornado een duidelijk spoor is te vinden, in tegenstelling tot bij een valwind.



Multiple-vortex
Op het moment dat de tornado Rheden verlaat, zien we uit dronebeelden dat er opeens twee tornadosporen lopen door de rijen met grote oude eiken. In Amerika komt dit vaker voor en wordt gesproken over een multiple-vortex. Dit is een tornado die verschillende vortices (meerdere hozen) bevat die rond, binnenin en als onderdeel van de hoofdwervel draaien. Deze wervels zijn alleen aan het begin van de tornado zichtbaar of wanneer condensatie en puin de wervels laten verschijnen. Deze hozen binnenin de tornado kunnen de windsnelheid nog eens met meer dan 100 km/u versterken en veroorzaken extreme vernietiging binnen het tornadospoor, waarin we dus ook stroken vinden met veel minder schade. Naast de tornado-sporen staat een huisje. De bewoonster vertelt dat ze naar buiten wilde gaan om wat spullen uit de tuin vast te zetten om haar auto te beschermen. Terwijl ze de deur opende, vliegt de deur door de druk van de tornado met een klap dicht en wordt ze tegen de wasmachine in de gang gesmeten. In haar tuin waaiden bomen om en de auto is helaas beschadigd.


Achter Rheden is bij de dronebeelden te zien dat sprake is geweest van een multiple-vortex. Zie de twee stroken met schade. Bron: Drone-GLD (youtube)

De tornado trok vervolgens richting de Posbank en ontwortelde veel bomen in een smalle strook. Vervolgens is de hoos op de Veluwe gaan slingeren, precies vanaf het punt waar we de hoogte in gaan. Uit Amerikaanse onderzoeken blijkt dat EF0-EF2 tornado’s kunnen worden gestuurd door lokale topografie. Mogelijk is dit op de beruchte 4 juni ook gebeurd boven de Veluwe. Tevens blijkt uit deze onderzoeken dat een tornado die een heuvel af beweegt, een afwijking naar rechts krijgt. Ook dit klopt met onze bevindingen en misschien verklaart dit de ‘plotselinge’ bocht naar rechts tussen de Carolinahoeve en Dieren.

EF2 bij de Carolinahoeve?
Nabij Ellecom, op de Veluwe, vinden we pannenkoekenhuis de Carolinahoeve. Dit restaurant bevindt zich midden op de Veluwe, in een open plek met eeuwenoude houtwallen met prachtige eiken. Het is inmiddels 22:55 uur. De houtwal op het weiland wordt met de grond gelijkgemaakt. Opnieuw is sprake van een multiple-vortex. De tornado komt uit het bos en wint in het open veld sterk in kracht. Vervolgens verwoest de tornado een deel van de houtwal. Tegelijkertijd komt waarschijnlijk een tweede tornado precies achter het pannenkoekenhuis naar beneden om daar de rest van de houtwal, die honderden meters lang is, te verwoesten. Andere opties zijn dat de tornado binnen enkele seconden van 50 meter naar 300 meter breedte is gegaan. Een laatste optie is dat het toch één tornado betreft, die een scherpe bocht naar rechts heeft gemaakt en zo de houtwal over de lengte heeft verwoest.


Bij pannenkoekenhuis de Carolinahoeve is de schade enorm. Bron: Drone-GLD (Youtube).

Het eerste scenario lijkt het meest reëel, omdat een tornado die met zo’n snelheid over het landschap trekt, niet zo snel in breedte kan veranderen of zo’n hoek kan maken. Een valwind is overigens uitgesloten, gezien de tornadoschade. Waarschijnlijk heeft de tornado tijdelijk het EF2 stadium bereikt met windsnelheden van ruim 200 km/u. Vervolgens trok de tornado het bos in, waar hij wat afzwakt. Als de hoos de Veluwe uit komt beweegt deze zich niet meer naar het oostnoordoosten, maar meer richting het noordnoordoosten. Natuurmonumenten spreekt van een uitzonderlijke gebeurtenis. Normaal bij stormen vinden ze schade verspreid door het hele gebied. Maar zo’n duidelijk tornadospoor hebben de huidige werknemers nog niet meegemaakt.



Dieren-Brummen-Zutphen
In Dieren werd de windhoos rond 23 uur weer krachtiger en veroorzaakte schade aan daken. Vervolgens bewoog de tornado zich door het buitengebied van Brummen richting Zutphen. Opnieuw zien we vlak naast het tornadospoor sporen van schade door valwinden. Hele stukken met bos zijn in Brummen platgewaaid! Ook in Hall en Oeken is er schade door valwinden, maar ook het tornadospoor is nog steeds goed zichtbaar. De tornado begon ten westen van Brummen opnieuw flink te slingeren. Met de fiets was het pad goed te volgen en waren soms opvallende bochten te vinden. Mogelijk hebben de talrijke valwinden rondom deze tornado daaraan bijgedragen. Of opnieuw is een multiple-vortex ontstaan met meerdere hozen. Op plekken waar de wind van de tornado en de snelheid van buien meekoppelen, waarschijnlijk de rechterkant van de tornado, kan de wind versnellen en bomen één richting opblazen. Schade lijkt dan veroorzaakt door een valwind, maar dit hoeft dus niet zo te zijn. In het hele gebied hebben mensen de tornado gehoord. Men spreekt over een aanstormende vrachtwagen of trein. Sommigen spreken over een fluitend of zuigend geluid dat steeds sterker wordt en elke keer binnen een paar minuten was verdwenen.


De tornado wordt o.a. in Zutphen gehoord en gezien. Bron: Joran Grip

Nabij Zutphen (Voorstonden/Hoven) zien we het tornadospoor weer recht lopen in noordnoordoostelijke richting. Terwijl het zuiden van Zutphen wordt getroffen door valwinden, veroorzaakt de tornado flink wat schade in het uiterste noorden van de stad. Zo trekt de tornado nabij de Oude IJsselbrug de IJssel over, dwars over het IJspaviljoen. Door de druk van buiten waaien de ruiten naar binnen en is het een grote ravage. In Zutphen werd de tornado gehoord en zelfs gefotografeerd.

Via de Achterhoek naar Salland
Na Zutphen kregen we schademeldingen uit Eefde en dit liep door tot aan de Kring van Dorth, nabij Harfsen. Er was veel schade aan de natuur, ook omdat buiten het tornadospoor van tijd tot tijd valwinden voorkwamen die her en der veel bomen en gebouwen beschadigden, vooral in de omgeving van Deventer en Apeldoorn. De tornado trok Salland in en liet veel bomen afknappen in een bos bij Espelo (bij Holten). Wegen tussen Holten en Raalte werden geblokkeerd door omgewaaide bomen en afgebroken boomtoppen. Ook de bossen van de Holterberg kregen er flink van langs. De laatste melding kregen wij uit Hulsen, achter Nijverdal (23.20 uur), daarna hield het spoor op. Het kan zijn dat de tornado, die ten zuiden van Nijmegen is begonnen, 50 minuten heeft doorgeraasd tot aan Hulsen. Dit is een afstand van circa 90 km hemelsbreed! Gezien de synoptische situatie, kunnen ook meerdere, soms kortdurende, tornado’s actief zijn geweest op dezelfde lijn uit één of meerdere buiencellen. We bestempelen de tornado van Nijmegen-Hulsen als één tornado, die zich mogelijk af en toe heeft teruggetrokken.  

Korte maar krachtige tornado in Ommen


Een nieuwe tornado veroorzaakt grote schade in Ommen. Zie ook de bosrand op de achtergrond. Bron: Vechtdal Leeft, Youtube.



Korte tijd nadat de vorige tornado was uitgeraasd, kwam er bij Ommen rond 23.25 uur een nieuwe tornado naar beneden. Deze was kort, maar zeer heftig en kan aan de schadebeelden worden geclassificeerd als een EF2 tornado met windsnelheden die richting 200 km/u gaan over een lengte van circa 2 km. De schadebeelden liegen er niet om. Daken raakten een groot deel van hun dakpannen kwijt, een caravan waaide om. Een trampoline uit het dorp werd meegenomen en kwam in de wei tegen bomen tot stilstand. Aan de rand van Ommen won de hoos verder in kracht en werd een compleet nieuw huis met de grond gelijk gemaakt. Bij de buren was niets aan de hand. Vervolgens trok de tornado het bos in en liet daar een verwoestend ‘Amerikaans’ schadespoor achter. Geen één boom in het spoor bleef staan, opvallend was het grote aantal afgeknapte bomen. De bomen lagen in verschillende richtingen. Het spoor was hooguit 50 tot 100 meter breed.

Geen boom stond meer overeind in het pad van de tornado in Ommen. Bron: Ageet.

De tornado van Hoogeveen
De buien trokken snel verder en niet veel later werd het uiterste oosten van Hoogeveen getroffen door de volgende tornado. Deze was iets zwakker van de vorige variant in Ommen, maar veroorzaakte toch een hoop schade. Op het vliegveld van Hoogeveen werd een oude loods, met daarin twee oldtimer vliegtuigen, compleet verwoest. Delen van de loods lagen 50 meter verderop, golfplaten werden om bomen gekruld, een meterslange spoorbiels werd 150 meter verderop gevonden, golfplaten werden over een grote fabriekshal geblazen en kwamen 250 meter verderop terecht en isolatiemateriaal werd zelfs kilometers verder in de omgeving teruggevonden! De loodsen aan weerszijden waren vrijwel onbeschadigd.

Drie op een rij!
Niet alleen Hogeveen werd getroffen, verder naar het westen veroorzaakten de onweersbuien even na 23 uur met name over drie stroken flink wat schade. Opnieuw lijkt sprake te zijn van verschillende tornado’s. De eerste tornado ontstond vlak ten zuiden van de IJssel bij Kamperveen en trok tussen IJsselmuiden en de dorpjes Wilsum en ’s-Heerenbroek richting het noordnoordoosten. Op de Zwolseweg was typische tornadoschade te vinden. Boomtoppen en takken waren afgedraaid en lagen verspreid over de weg en in de weilanden. Een huis was dakpannen en nokvorsten kwijt. Omdat de tornado vervolgens een stukje parallel aan de Sonnenbergweg trok, lagen alle takken links van de weg in de wei. Het schadespoor was kort en smal en lijkt verder in noordelijke richting op te houden. Waarschijnlijk is het werk van een EF0 tornado.


Jeroen Elferink zag vanuit Zwolle de tornado in IJsselmuiden.

Daarbij moet wel gezegd worden dat het een agrarisch gebied is met weinig bebouwing en natuur. Precies op de lijn verder naar het noordnoordoosten vinden we opnieuw stormschade in Genemuiden en Zwartsluis, met daartussen onderbrekingen. Vooral in Zwartsluis ging het er heftig aan toe. De schadebeelden doen denken aan een valwind, zeker in Zwartsluis waar het spoor veel breder is. Vervolgens stopt de schade, maar wordt uit Kolderveen, Nijeveen en Havelte kwamen opnieuw meldingen. Alles ligt in dezelfde lijn met de eerdere schade, maar lijkt ook in dit geval valwindschade. Mogelijk is in Nijeveen meer aan de hand. Daar werden grote oude eiken van meer dan 200 jaar oud ontworteld en bij een boerderij waaiden betonnen muurtjes om en had de trekker geen ramen meer! De boerderij werd van zijn golfplaten beroofd en delen van het dak vlogen tientallen meters door de lucht. In dit geval kan ook sprake zijn geweest van een gustnado. De boerderij ligt namelijk net west van het schadespoor waar waarschijnlijk sprake was van een valwind.

Iets verder naar het westen op de lijn Kampereiland-Vollenhove-Steenwijk-Noordwolde vinden we de volgende tornado. De hoos was krachtiger, een EF1, en trok over het Zwarte meer en sloeg aan land op de Zwartemeerweg een gat in de bomenrij. Vervolgens ging de tornado precies over natuurcamping de Oldenhof in Vollenhove. Daar werden tientallen grote bomen ontworteld en maakten campinggasten een traumatische ervaring mee. Één eik viel op een tent, 20 cm naast slapende mensen. Het is een wonder dat er geen slachtoffers zijn gevallen. Ook verder naar het noorden vinden we in de hele lijn schade en het totale spoor is ongeveer 40 km lang.


Iets verderop veroorzaakte een andere tornado een schadespoor van circa 40 km. Deze bomen in Kraggenburg knapten als luciferhoutjes af, even later kwam een camping in Vollenhove aan de beurt. Bron: jdverolme (Youtube).



De laatste van de drie trok over Emmeloord en had een lengte van ongeveer 2 km. Dit lijkt het werk van een EF0 tornado. Dakpannen werden van huizen gezogen en enkele bomen legden het loodje. Verder naar het noordoosten vinden we schade in de omgeving van Wolvega, Nijelamer en Mildam. Het lijkt erop dat deze schade door valwinden is veroorzaakt. Het spoor is vrij smal, maar bomen liggen dezelfde kant op. Toch is de situatie wel verdacht, omdat het precies in lijn ligt met de ‘Emmeloordtornado’. Het is niet uitgesloten dat zich in deze omgeving ook hoosachtige verschijnselen hebben voorgedaan.

Ook tornado’s in het noorden?
Terwijl de buien verder naar het noorden trekken, zien we het Quasi Lineair Convectief Systeem langzaam veranderen in soort boogecho. Deze boog veroorzaakt regionaal valwinden, maar nog steeds komen hoosachtige verschijnselen voor. Dit is niet het geval in Appelscha. Daar waaien rond 23:40 uur tientallen bomen om, allemaal in dezelfde richting. Verder naar het noorden in het Fochteloërveen, ten noorden van Oosterwolde, vinden we een smalle strook met enorme schade. Hier is waarschijnlijk sprake geweest van een tornado. Grote bomen zijn afgebroken en de weg over gevlogen. Ook zijn bomen kaalgeplukt van takken.


Verderop in Emmeloord kwam het tot een andere tornado en ook in Fochteloërveen kwam waarschijnlijk korte tijd een hoos voor. Foto: Joseph Pattiapon.

We krijgen veel meldingen binnen van stormschade uit het noorden van Drenthe en verspreid over de provincie Groningen. De buien kwamen hier rond middernacht aan. Alleen in de provincie Groningen waaiden al 500 bomen om. Vrijwel alle schade lijkt veroorzaakt te zijn door krachtige valwinden, bijvoorbeeld in Eppenhuizen, waar hoge populieren op een boerderij zijn gewaaid. Vrijwel overal liggen de bomen in dezelfde richting. Alleen in het (zuid)westen van de stad Groningen zouden we een schadespoor kunnen herkennen dat in noordoostelijke richting loopt, via Noorderhoogebrug, Noordwolde en Bedum richting Eppenhuizen. Dit spoor bevat wel veel onderbrekingen, maar een mogelijk hoos, al dan niet gustnado, is niet uitgesloten.

De Achterhoek en Twente
Nadat een EF2 tornado om 23.10 uur in het Duitse Bocholt, vlakbij het Achterhoekse Dinxperlo, Aalten en Woold, auto’s omver werpt, circa honderd bomen ontwortelt en grote schade veroorzaakt aan negen huizen, lijkt het in de Achterhoek mee te vallen. Hier en daar waaien bomen om zoals in Eibergen, Neede en Gelselaar, maar van hoosachtige verschijnselen is geen sprake. In Twente waaien in de omgeving van Diepenheim, Boekelo, Enschede en Oldenzaal bomen om, maar ook hier gaat het, gezien de schadebeelden, om valwinden.

Dit geldt niet voor Haaksbergen. Daar trekt een EF1 tornado over een gebied van circa 2 km in noordnoordoostelijke richting. De schade bij een boerderij in het spoor is enorm. De helft van alle dakpannen waaide weg en achter de boerderij staat bijna geen boom meer overeind. Meerdere schuren zijn ingestort en de caravan en auto zijn ‘total loss’. Ook verderop zijn veel bomen omgewaaid en de tornado ging over een weiland waar schapen grazen. De schapen maken het goed en konden zichzelf in veiligheid brengen.   


In het noorden en in Twente en de Achterhoek kwam het op veel plaatsen tot valwindschade. Maar niet in Haaksbergen! Daar trok tornado nummer 8 over. Bron: Brandweer Haaksbergen.

Conclusie: tornado-uitbraak van de eeuw!
Er mag van een wonder worden gesproken dat deze avond geen gewonden zijn gevallen. Ten minste acht tornado’s zijn geïdentificeerd en dan zijn er ook nog twijfelgevallen. Zoiets is deze eeuw nog niet eerder voorgekomen. De tornado’s hadden de kracht van een EF0 (tot 137 km/u) of van een EF1 (tot 178 km/u). Mogelijk heeft de tornado tussen Nijmegen en Hulsen en in Ommen het EF2 stadium bereikt met daar windsnelheden tussen 179 en 218 km/u. De schade was daar op sommige plekken aanzienlijk en past niet bij de zwakkere tornado’s.

Veel schade in ons land is ontstaan door valwinden. De buien bewogen met een snelheid van 90 km/u over het land en de windsnelheid op amper 1 km hoogte was nog sterker met 110 km/u. Als deze wind tijdens een valwind doormengd naar het oppervlak zijn windstoten van ver boven de 100 km/u mogelijk geweest. Het is in deze situatie belangrijk om bij het onderscheid tornado/valwind te beseffen dat de schade die de eerste kan aanrichten niet per definitie groter is dan de tweede. Omdat ook heftige valwinden erg lokaal en kortdurend zijn, kunnen mensen dit verwarren met het passeren van een tornado.

Toch was er regionaal dus zeker sprake van tornado’s, acht stuks ten minste, die met circa 90 km/u over het land raasden. Windsnelheden hebben lokaal ver boven 200 km/u gelegen. Dit lijkt het geval te zijn bij o.a. de Carolinahoeve en in Ommen. Dit is op de plek (meestal de rechterkant van de wervelwind), waar de wind van de tornado en de snelheid van de buien met elkaar meekoppelen. Aan de andere kant van de hoos, waar beide tegenkoppelen, is soms nauwelijks schade te zien. Dit maakt het analyseren lastiger, omdat de zichtbare schade dan ook op die van valwinden kan lijken, waarbij eventueel ontwortelde bomen allemaal dezelfde kant op lijken te liggen. Het verschil is dat bij een tornado een duidelijk spoor is te vinden, in tegenstelling tot bij een valwind. Het complexe aan deze avond is dat zowel valwinden als tornado’s voorkwamen en er mogelijk ook in de valwinden hoosachtige verschijnselen hebben plaatsgevonden (gustnado’s). Daar komt bij dat mensen en media soms valwinden als een tornado beschreven, of andersom.

Om een goed beeld van de stormschade te krijgen, is het eigenlijk zaak om zo snel mogelijk na het passeren van een tornado met een drone/vliegtuigje boven het getroffen gebied te vliegen om zo de schade in beeld te brengen. Hiervoor moet echter wel duidelijk zijn welke gebieden er precies geraakt zijn, en sommige gebieden konden pas geïdentificeerd worden nadat ooggetuigen hier melding van hadden gemaakt van stormschade. Zeker als er over zo’n gebied veel schade optreedt, is het een uitdaging om alles goed in kaart te brengen. Dit was ook in ons onderzoek een uitdaging, maar gelukkig hebben mensen dronebeelden gemaakt!

Check hier de video, gepresenteerd door Jordi Huirne. Daarin nog veel meer details uit het onderzoek.



Hoe bijzonder is dit?
In Nederland zijn tornado’s niet ongewoon, jaarlijks komen 1 of 2 tornado’s voor en meestal gaat het om een EF0 tornado met windsnelheden onder 138 km/u. Daarnaast ontstaan jaarlijks nog tientallen (zwakke) wind- en waterhozen, vaak in de kustgebieden. Een EF1 tornado, met windsnelheden tot 178 km/u, komt eens per 2 à 3 jaar voor en een EF2 met windsnelheden van ruim 200 km/u is nog wat zeldzamer. Een ware uitbraak zoals afgelopen 4 juni is echter wel zeer zeldzaam, omdat een tornado in Nederland incidenteel voorkomt en niet op grote schaal.

De uitbraak kan niet worden gekoppeld aan klimaatverandering. In de vorige eeuw kwamen ook wel eens tornado-uitbraken voor en vier keer was zelfs sprake van een nog veel krachtigere tornado met veel slachtoffers als gevolg. Ook deze tornado’s hadden sporen die tientallen kilometers lang waren en soms kwamen meerdere tornado’s voor op dezelfde dag.

MeteoGroup wilt iedereen bedanken die ons op wat voor manier dan ook heeft geholpen bij dit onderzoek.

Meer informatie, foto's en filmpjes van deze onweersbuien vindt je >>> HIER <<<

weer.nl
Lees ook:

#KeepOnSmiling
rocal
Lid
Woonplaats: Veldhoven
Berichten: 151
Lid sinds: 11 jan. 2012
Laatste 4 prijzen van de wekelijkse fotowedstrijd
20 oktober, 18:07 uur | Bericht #492129
tussen knegsel en veldhoven/eindhoven airport in een rechte lijn tientallen echt grote bomen om in no time. ( dat is over een afstand van ongev. 6-7 km)
zou toch kunnen dat dit hetzelfde complex was die in zuid brabant al huishield met een soort van tornado
Waarom deze advertentie?
Lako
Moderator
Woonplaats: Stiens
Berichten: 2929
Lid sinds: 19 mei. 2014
Laatste 4 prijzen van de wekelijkse fotowedstrijd
21 oktober, 11:52 uur | Bericht #492132
Citaat van rocal, zondag 20 oktober 2019, 18:07 uur tussen knegsel en veldhoven/eindhoven airport in een rechte lijn tientallen echt grote bomen om in no time. ( dat is over een afstand van ongev. 6-7 km)
zou toch kunnen dat dit hetzelfde complex was die in zuid brabant al huishield met een soort van tornado

- Afbeeldingen -


Misschien zou je deze foto's kunnen delen met MeteoGroup/Weer.nl. Dan kunnen ze die misschien nog meenemen in hun analyse. En waren deze bomen allemaal in dezelfde richting (valwind) op gevallen of juist verschillende richtingen (tornado)?
#KeepOnSmiling
rocal
Lid
Woonplaats: Veldhoven
Berichten: 151
Lid sinds: 11 jan. 2012
Laatste 4 prijzen van de wekelijkse fotowedstrijd
21 oktober, 21:48 uur | Bericht #492140
allemaal in dezelfde richting.
langs een andere weg voor dit gebied lagen er een 15-20 tal om over een lengte van ca 800 meter .
als je een rechte lijn trekt van de valrichting van die bomen en de bomen op de foto kan het niet anders zijn dan een windhoos.
overigens de strook van omgewaaide bomen op de foto's was ongeveer 300 meter breed.
daarvoor en daarna niets om.
Lako
Moderator
Woonplaats: Stiens
Berichten: 2929
Lid sinds: 19 mei. 2014
Laatste 4 prijzen van de wekelijkse fotowedstrijd
23 oktober, 14:15 uur | Bericht #492154
Citaat van rocal, maandag 21 oktober 2019, 21:48 uur allemaal in dezelfde richting.
langs een andere weg voor dit gebied lagen er een 15-20 tal om over een lengte van ca 800 meter .
als je een rechte lijn trekt van de valrichting van die bomen en de bomen op de foto kan het niet anders zijn dan een windhoos.
overigens de strook van omgewaaide bomen op de foto's was ongeveer 300 meter breed.
daarvoor en daarna niets om.

Een strook met schade van 800 m bij 300 m en alle bomen dezelfde richting omgewaaid doet me toch denken aan schade door een valwind. Bij een windhoos is het schade spoor in het algemeen smaller en worden de bomen en andere brokstukken als het ware alle kanten opgeslingerd. 

Verschil tussen beide op het gebied van schade(spoor):

Bron afbeelding: Ontario Tornado Watch / Ontario Blizzard Watch/Facebook | Gewijzigd: 23 oktober, 14:16 uur, door Lako
#KeepOnSmiling
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1219
Lid sinds: 29 mrt. 2016
24 oktober, 16:36 uur | Bericht #492165
De werkelijkheid kan nog wat complexer zijn, zo was het 4 juni ook een complexe situatie met zowel schade van valwinden, tornado's en gustnado's door elkaar heen. Hieronder nog wat aanvullende informatie:



Valwind
De valwind (ook microburst) brengt krachtige winden door de downburst (koude lucht komt uit de bui 'vallen'). Vanaf het moment dat de downburst de grond raakt verspreid het zich in alle richtingen, waarbij zware windstoten schade kunnen veroorzaken. Ook schade door valwinden kunnen erg lokaal zijn, dit komt doordat wanneer de valwind een snelheid heeft van 90 km/u en de bui ook nog eens met 60 km/u naar bijvoorbeeld het noordoosten trekt, kunnen de winden aan de noordoostelijke zijde een snelheid bereiken van 150 km/u (90 + 60).
De valwind is het meest eenvoudig van een tornado te onderscheiden door het ontbreken van rotatie (bij een valwind komt de wind uit één richting en daardoor liggen bijvoorbeeld ook alle bomen dezelfde richting uit).

Gustnado
De gustnado is een onbekendere verschijnsel. Een gustnado kan het hele verhaal wat ingewikkeld maken omdat een gustnado ook overeenkomsten heeft met een tornado, maar geen tornado is.
Een gustnado komt voor aan de rand van de valwind (het gustfront (het moment dat de wind aantrekt als er een bui aankomt). Daarmee kan een gustnado vaak vlak langs een valwind voorkomen (afbeelding A).
Een gustnado ontstaat door draaiing bij een valwind. Dit is bijvoorbeeld te vergelijken met wat er gebeurt als je met een peddel door het water beweegt. Vaak zie je dan net achter de peddel twee draaikolkjes, dit is te vergelijken met hoe gustnado's ontstaan.

Het verschil tussen gustnado's en zit hem in de oorzaak van de rotatie, bij tornado's ligt de oorzaak in de rotatie in de bui, bij gustnado's ligt de oorzaak in rotatie direct aan het aardoppervlak.
Een ander verschil zit hem in de kracht, vaak zijn gustnado's zwakker, zo veroorzaken ze minder vaak gewonden of doden.

Tornado
Een tornado ontstaat door draaiing in de bui door windschering.
De tornado's op 4 juni 2019 konden grote kracht bereiken mede dankzij de hoge treksnelheid (afbeelding B). Mede daardoor ontstond wat discussie over of het wel een tornado was. De buien trokken met ongeveer 90 km/u over het land, dat had een grote impact op het schadepatroon.
Aan de ene zijde van de tornado vergroot de treksnelheid de windstoten dan flink (120 km/u van de rotatie + 90 km/u van de treksnelheid kan een snelheid van 210 km/u opleveren).
Aan de andere kant werkt de treksnelheid de windstoten juist tegen, want rotatie van 120 km/u tegengewerkt door een treksnelheid van 90 km/u zou slechts windstoten van 30 km/u opleveren | Gewijzigd: 24 oktober, 17:47 uur, door W. in t Erland
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
Cirrus
Lid
Woonplaats: Gelderland
Berichten: 1
Lid sinds: 7 apr. 2019
26 oktober, 21:30 uur | Bericht #492183
Interessant stuk! Het was een avond die veel niet snel zouden vergeten..
-
Terug naar boven
1 Gebruiker leest nu dit topic, onderverdeeld in 1 gast en 0 leden
Berichten
Er zijn in totaal 26.792 topics, welke bij elkaar 441.748 reacties hebben gekregen.
Leden
We zijn met 11.002 leden.
Het nieuwste lid is Aislin.

Berichten
Je moet inloggen om je berichten te kunnen lezen.
Dit topic
1 mensen bekijken nu dit topic.

Record
Op 6 december 2010 om 11.29 uur waren er 2.792 mensen tegelijkertijd online op onweer-online!
Stats
Er zijn nu 3704 mensen aan het browsen op het forum. 4 Daarvan zijn ingelogd.
Van die 3704, lezen 9 mensen het topic "Onweerskansen 17 t/m 20 juni 2013".

Sponsors en partners

Actueel op OnweerOnline.nl

Fotowedstrijd Oktober

Herfst Waarnemingentopic

2019

Herfst Discussietopic

2019

Herfst Kletstopic

2019

© 2003 - 2019 onweer-online.nl   |   Alle rechten voorbehouden   |   Algemene gebruiksvoorwaarden