Live Bliksemontladingen

De teller in het icoon met het onweersbuitje geeft live het actuele aantal bliksemontladingen uit onze regio weer. De dekking ligt in een vierkant om Nederland en België, waardoor er ook data van rondom Parijs, op de Noordzee en uit een deel van Duitsland wordt weergegeven.

Ontladingen

De ontladingen kun je terugvinden op de Google Maps kaart onderaan de pagina. Deze worden nog niet live bijgewerkt, voor de meest actuele ontladingen ververs je de pagina. De iconen op de kaart lopen in kleur van Geel naar Rood, waarbij Geel een 'nieuwe' ontlading is en Rood een 'oude'.

Geluid

De teller maakt geluid als het aantal bliksemontladingen verhoogt. Dus, bij een update van 0 naar 1 hoor je geluid. Je kunt dit uitschakelen met het luidspreker icoontje in de balk hierboven.

Data © Blitzortung.org / Lightningmaps.org
nl
StormTrack Beta
Inloggen
Heb je nog geen account? Dan kun je er hier eentje aanmaken!
De Bilt

Geen onweer in de buurt
Nu Live

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Lincoln, WI.

7 Apr 2020 17:23:05

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Taylor, WI.

7 Apr 2020 16:48:56

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Price, WI.

7 Apr 2020 16:48:55

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Rusk, WI.

7 Apr 2020 16:18:37

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Big Stone, MN; Traverse, MN.

7 Apr 2020 16:17:42

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Washburn, WI; Sawyer, WI.

7 Apr 2020 15:37:43

De kaart Den Helder - CAPE/Onweer
KNMI Expertpluim
is bijgewerkt.

7 Apr 2020 14:59:56

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Wadena, MN.

7 Apr 2020 14:21:53

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Aitkin, MN.

7 Apr 2020 13:46:59

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Crow Wing, MN; Cass, MN.

7 Apr 2020 13:37:45

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Crow Wing, MN; Aitkin, MN.

7 Apr 2020 13:31:01

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Cass, MN.

7 Apr 2020 11:46:55

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Crow Wing, MN; Cass, MN.

7 Apr 2020 11:43:35

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Wadena, MN.

7 Apr 2020 10:58:45

NWS: Severe Thunderstorm Warning uitgegeven voor Crow Wing, MN; Cass, MN.

7 Apr 2020 10:43:17
Actueel
1 / 4

Winter discussietopic

Hoogwater grote rivieren

Fotowedstrijd februari 2020

Fototopic Twitter

Het laatste via @onweeronline

×
Kies een plaats
Beschikbare Plaatsen:
×
Welke meldingen wil je ontvangen?

Je kunt hieronder aangeven welke notificaties je wil ontvangen in 'Nu Live'. Standaard ontvang je alle notificaties, wil je een bepaald type melding niet langer ontvangen? Vink dan het vinkje uit. Je keuze wordt automatisch opgeslagen.

×
Nu Live
Welkom op onweer-online.nl! Als je je nog niet hebt geregistreerd, meld je dan nu aan op de leukste en grootste weercommunity van Nederland. Heb je al een account, log dan hier in.
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1346
Lid sinds: 29 mrt. 2016
4 maart, 23:33 uur | Bericht #493095
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1346
Lid sinds: 29 mrt. 2016
4 maart, 23:34 uur | Bericht #493096

Wolkenstructuur, scherpe stapelwolk of vage sluier?

Ooit afgevraagd waarom sluierbewolking of de bovenkant van een bui altijd bestaat uit vegen met vage randen, terwijl bloemkolen scherpe randen kennen?

Bron: Parudox, Licentie CreativeCommons BY-NC 2.0

Het verschil tussen de structuur met vegen in sluierbewolking of de top van een bui (ijskap) en de scherpe stapelwolken (''bloemkolen'') heeft te maken met de fase waar water in voorkomt.
In sluierbewolking of de ijskap komt water voor in de vorm van ijsdeeltjes. Om ervoor te zorgen  dat alle deeltjes in ijsvorm voorkomen, moet de temperatuur lager zijn dan ongeveer -38°C. In de scherpe stapelwolken (cumulus) ligt de temperatuur rond de 0°C, bijna al het water is hierbij vloeibaar. Tussen deze niveau's ligt een gebied met zowel ijskristallen als onderkoelde waterdruppels.


Bron: Parudox, Licentie CreativeCommons BY-NC 2.0, aangepast door W. in t Erland.

Om te begrijpen hoe deze structuur verschilt, moeten nog drie zaken duidelijk zijn:
1. Buiten de wolk komt water voor in gasvorm.
2. De luchtvochtigheid binnen de wolk ligt rond de 100%, buiten de wolk is dit aanzienlijk lager (grofweg tussen de 30 en 90%).
3. Er is continue diffusie (verspreiding) van zowel wolkendruppels als ijskristallen, dus wolkendruppels komen continu ''per ongeluk'' net buiten de wolk.

Wanneer wolkendruppels buiten de wolk komen, worden ze blootgesteld aan de droge lucht buiten de wolk. Dit heeft als gevolg dat de wolkendruppels vrijwel meteen verdampen en van druppel overgaan naar waterdamp (niet zichtbaar).
Wanneer ijskristallen buiten de wolk komen, worden ook zij blootgesteld aan zeer droge lucht buiten de wolk, maar de temperatuur is nog steeds diep onder nul (kouder dan -38°C). Hierdoor gaan de ijskristallen sublimeren (dit is de directe overgang van ijs naar waterdamp).


Bron: Sawims-Wikipedia, Public domain Wikipedia, aangepast door W. in t Erland.

De kern van het verschil zit hem in de energie die nodig is voor sublimeren en verdampen. Sublimeren kost meer energie, en dit gebeurd in koudere lucht (minder energie aanwezig). Verdamping gebeurd lager in de atmosfeer waar de temperatuur doorgaans hoger is (meer energie aanwezig).

Technische informatie:
Verdampingswarmte Water => Waterdamp, 100°C: 40.680 J/mol
Sublimatiewarmte IJs => Waterdamp 0°C: 51.100 J/mol

Dit is in de praktijk te merken, want een plas met water verdampt sneller dan een sneeuwdek sublimeert (wanneer de temperatuur onder nul blijft).

Terug naar de wolken, wanneer er dus een wolkendruppel met vloeibaar water buiten de wolk komt, komt deze meteen in droge lucht. Omdat verdamping bij deze kleine druppels zeer snel is, is de druppel vrijwel meteen verdampt. Hierdoor is al het water buiten de wolk in gasvorm, en het meeste water binnen de wolk in vloeibare vorm.

Bron: W. in t Erland

Wanneer een ijskristal hoog in de lucht buiten de wolk komt, komt deze ook in erg droge lucht. Omdat sublimatie langzamer verloopt, gaat het ijskristal langzaam over van ijs naar waterdamp. Hierdoor beweeg je geleidelijk van wolk met ijskristallen, al sublimerend naar lucht buiten de wolk met vrijwel geen ijskristallen. Dus door het trage proces kunnen ijskristallen nog enige tijd overleven wanneer ze buiten de wolk terecht komen door diffusie (verspreiding) of door wind (en dat vormt sluierbewolking).


Mochten er nog vragen zijn, hoor ik het graag.

Om wolkendruppels aan te geven, heb ik de stereotype vorm van regendruppels gebruikt. Dit is echter niet de realistische vorm van waterdruppels. Hoe waterdruppels er echt uitzien is te lezen in deze post: Hoe ontstaan regendruppels eigenlijk?. | Gewijzigd: 4 maart, 23:36 uur, door W. in t Erland
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
Waarom deze advertentie?
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1346
Lid sinds: 29 mrt. 2016
6 maart, 15:28 uur | Bericht #493101

Van plankton via virus naar wolk


Deze week gaan we wat dieper in op het proces dat ervoor zorgt dat plankton invloed heeft op de hoeveelheid wolken op aarde. Dit past perfect bij deze eerdere post: Condensatie in detail.

Stap 1: plankton
Plankton is een groep van dieren, algen, bacteriën, virussen en eencelligen waar de oceanen boordevol mee zitten. De gemeenschappelijke deler is dat ze allemaal zwevend met de stroom mee bewegen. Plankton varieert in grootte van 20 cm (kwallen en krill) tot 0,2 micrometer (virussen). (In één millimeter passen duizend micrometer).

Voorbeeld van plankton, het kan tussen één en 2,5 cm lang worden. Sommige exemplaren van bovenstaande soort kunnen wel 10 cm lang worden.
Bron: Uwe Kils, Licentie CreativeCommons BY-SA 3.0

De oceaan zit boordevol met met plankton. Deze kleinste organismen kunnen de meest cruciale rol spelen in het klimaat van onze aarde. Zo is plankton cruciaal voor het op pijl houden van zuurstof en CO2. Het grootste deel van alle zuurstof op aarde is geproduceerd door plankton.
Indirect heeft plankton ook invloed op de hoeveelheid lage bewolking boven oceanen, hier gaan wij op verder.

Stap 2: virus
Dan de aanleiding om het deze keer over plankton te hebben. Het Coronavirus dat momenteel een behoorlijk aantal landen parten speelt, deed mij hieraan denken.
Virussen zijn bovenal een belangrijke groep voor het leven op aarde, voor de mens is maar een zéér klein deel van alle virussen schadelijk. In de oceaan wemelt het ook van de virussen. Enkele virussen hebben het op een specifieke plankton, dankzij dat specifieke virus heeft de plankton genaamd E. huxleyi invloed op het klimaat.


E. Huxleyi, in doorsnede kleiner dan 0,1 millimeter.
Bron: Alison R. Taylor (University of North Carolina Wilmington Microscopy Facility), Licentie CreativeCommons BY 2.5.


E. Huxleyi valt onder de eencellige algen. Om te beginnen is Huxleyi erg nuttig voor klimaatonderzoek. Deze alg maakt namelijk stofjes aan die erg lang blijven bestaan. In miljoenen jaren oude sedimenten zijn deze stofjes aan te treffen. Gedurende warme perioden maakt de alg deze stoffen net op een andere manier dan dat de alg deze stofjes aanmaakt in koude perioden. Hierdoor kun je dankzij deze stoffen (alkenonen) bepalen of het zeewater miljoenen jaren geleden koud of warm was.

Verder is deze alg goed te zien op satellietbeelden, hij komt ook regelmatig voorbij in het ''speciale satellietbeelden'' topic. Wanneer de omstandigheden goed zijn vermenigvuldigd deze alg zich radensnel in zogenoemde algenbloei.


Een algenbloei op de Zwarte Zee, normaal is het water zwart (zoals het koudere water rond de Krim), maar alle blauwe, lichtblauwe en groene tinten komen o.a. door deze alg. De patronen die je ziet verraden de stromingen in de Zwarte Zee.

Verder is Huxleyi van belang voor de zuurstofproductie en de zeer langzame opname van CO2 uit de lucht. Huxleyi neemt namelijk CO2 op en stoot vervolgens zuurstof uit. Van het opgenomen CO2 komt het grootste deel bij het afsterven van de alg weer vrij, een zeer klein deel zakt naar de oceaanbodem en verdwijnt daarmee uit de atmosfeer en oceanen. Dit gaat echter véél te langzaam om de mens de komende eeuwen te helpen bij klimaatverandering.

Dan is er met Huxleyi nog een speciaal iets, er is namelijk een virus dat deze alg kan infecteren. De infectie zorgt er vervolgens voor dat de alg zijn kalk-schild afwerpt (dit kalk-omhulsel zie je op de zwart-wit foto). Dit kalk-deeltje komt vervolgens in de oceaan terecht.

Stap 3: golven
In deze stap maken we de overstap van oceaan naar atmosfeer. Brekende golven zien wij als wit, dit komt door alle luchtbelletjes die in de chaos in het water terecht zijn gekomen. Deze luchtbelletjes gaan omhoog om vervolgens aan het wateroppervlak te barsten. Vlak voordat de bel barst is er dankzij oppervlaktespanning nog een klein laagje water om de bel. Dit laagje water bevat zout (lichtblauwe rondjes) en soms ook die kalkdeeltjes, uitgestoten door de alg. Wanneer de bel barst lanceert het talloze waterdruppels de lucht in. De zwaarste vallen meteen weer terug in het water, maar de kleinste komen in de atmosfeer terecht (en zorgen zo ook voor de typische zeegeur). Zo worden zoutdeeltjes en kalkdeeltjes in de lucht gebracht, zeker als naar verloop van tijd al het water rond het kalkdeeltje verdampt.



Barstende luchtbel:


Dit effect ken je misschien wel van het inschenken van drank met prik. Direct na het inschenken zie je vaak allemaal kleine waterdruppels uit het water omhoog springen, door het barsten van de vele bubbels.


NASA simulatie zoutdeeltjes

Blauw = zoutdeeltjes, geel = zanddeeltjes, grijs = asdeeltjes.

Stap 4: wolken
Op zoutdeeltjes of kalkdeeltjes van het plankton kunnen zich veel makkelijker wolkendruppels vormen. Het zijn zogenaamde ''condensatiekernen''
Hierdoor zijn er ook boven de oceaan vaak wolken. Zonder die algensoort op zonder dat virus zouden er minder wolken zijn boven de oceaan. Dit zou weer gevolgen hebben voor het wereldwijde klimaat. De lage bewolking die meer voorkomt dankzij deze deeltjes zorgt ervoor dat meer zonlicht terugkaatst naar de ruimte en zodoende koelt het de onderliggende oceaan af.


Lage bewolking boven de oceaan. Bron: NASA Worldviewer.

Stap 5: klimaat
Dit is slechts een zeer kleine factor, tussen alle factoren die het klimaat bepalen. Toch is het belangrijk ze allemaal in kaart te brengen, zodat het klimaat in de toekomst nóg zekerder dan dat het nu al is, begrepen en berekend kan worden. Zo zijn mensen aan het onderzoeken of plankton toe- of afneemt, of het virus toe- of afneemt. Dit zijn onderdelen die allemaal invloed hebben op deze reactieketen.


Dit hele proces valt in bovenstaande diagram onder ''Aerosols''. De grijze lijn geeft de onzekerheid aan, des te groter de grijze lijn, des te groter de onzekerheid. Alles boven nul (rood/oranje/geel) geeft netto een opwarmend effect, alles beneden nul (blauw) geeft netto een afkoelend effect.
Bron: Leland McInnes, Licentie CreativeCommons BY-SA 3.0


We zijn helemaal van een microscopisch kleine eencellige alg naar het wereldwijde klimaat gegaan. De alg is ongeveer 0,1 mm groot en leeft slechts kort. Het wereldwijde klimaat omstrekt vele duizenden kilometers en veranderd op schalen van 50 jaar tot miljoenen jaren. Omdat de oceanen zo onmetelijk groot zijn (70% van het aardoppervlak is oceaan) en de algen met zo onmetelijk veel zijn, hebben ze toch hun eigen afdruk op het wereldwijde klimaat. Zo zijn dingen waar je het eigenlijk niet van verwacht, toch met elkaar verbonden.

Meer weten?
When viruses infect phytoplankton, it can change the clouds
How plankton and bacteria shape ocean spray

Bacteria as Cloud Condensation Nuclei (CCN) in the Atmosphere | Gewijzigd: 16 maart, 11:47 uur, door W. in t Erland
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1346
Lid sinds: 29 mrt. 2016
13 maart, 18:43 uur | Bericht #493120

Waarom komen griepgolven juist in de winter voor?

Hierbij nog een tweede link tussen virussen en het weer. Deze keer gaat het over griepgolven, en waarom deze juist in de winter voorkomen. Als je liever een (engelstalig) filmpje kijkt, deze is te vinden onderaan het artikel. Volgende week gaat het o.a. over bliksem!
 

Definitie virus
Een levenloos pakket van erfelijk materiaal. Op dit erfelijk materiaal staan de instructies om nieuwe virussen te produceren. Een virus kan voortbestaan door cellen van levende wezens over te nemen en te dwingen nieuwe virussen te produceren.


Bij hoesten of niezen komen er grote hoeveelheden microscopische druppels in de lucht terecht. Bij uitademen komen overigens relatief kleine hoeveelheden in de lucht. Deze druppels bevatten vocht uit onze longen. Wanneer iemand bijvoorbeeld een virus heeft opgelopen (bijvoorbeeld griep), dan bevatten deze kleine druppels nieuwe virussen. Deze virussen in druppels zijn dan weer op zoek naar een nieuwe gastheer, het is de manier waarop virussen kunnen voortbestaan. Ze zijn niet zelf in staat zich te vermenigvuldigen, hier hebben ze altijd een cellen van een organisme nodig (bijvoorbeeld de mens). Als een virus sneller nieuwe gastheren vindt dan dat gastheren immuun w orden voor het virus, groeit het aantal. Andersom daalt juist het aantal.

Slechts een kleine fractie van de virussen zijn schadelijk voor de mensen, er zijn bijvoorbeeld virussen die de hoeveelheid plankton in evenwicht houden (zie bericht van vorige week). Er zijn ook virussen die in onze darmen onmisbaar werk verrichten. De virussen hier houden namelijk de bacteriën in evenwicht die meehelpen met de vertering van voedsel. De virussen doden namelijk alle bacteriën die er teveel zijn.

Griep en het weer

Bij welk weertype kan bijvoorbeeld griep zich het beste verspreiden? Dat heeft met verschillende dingen te maken:

Menselijk gedrag
Is het regenachtig en waterkoud? Dan blijven mensen liever binnen, dan zijn mensen dichter bij elkaar en bereiken de longdruppels makkelijker hun volgende gastheer. Bij zomers weer zijn mensen meer buiten op terrasjes of in de natuur te vinden, dan is de afstand tussen mensen juist groter.

Zonlicht
Wanneer er meer zon schijnt, maken mensen meer vitamine D aan, wat het immuunsysteem versterkt. In de zomer schijnt de zon langer, waardoor het immuunsysteem wat sterker is.

Luchtvochtigheid
De factor die het meest met het weerype te maken heeft, is de luchtvochtigheid. Eerst een paar definities rond luchtvochtigheid:

Definitie relatieve luchtvochtigheid
De relatieve luchtvochtigheid is het percentage waterdamp dat aanwezig is t.o.v. de maximale capaciteit. Droge lucht in de Benelux is vaak ongeveer 25 – 40%. Vochtige lucht is 85 – 100%.

Relatieve luchtvochtheid is in de zomer gemiddeld net iets lager, en in de winter net iets hoger.

Definitie absolute luchtvochtigheid
De absolute luchtvochtigheid zegt iets over de absolute hoeveelheid waterdamp dat aanwezig is in de lucht. Warme lucht kan meer waterdamp bevatten, ‘s zomers bevat 1 kilo lucht gemiddeld 9 gram water (in gasvorm) of 9 gram/kg. Koude lucht kan minder waterdamp bevatten, in de winter bevat 1 kilo lucht ongeveer 4 gram water (gasvorm) of 4 gram/kg.

Absolute luchtvochtigheid is in de zomer aanzienlijk hoger dan in de winter.


Als we in detail naar deze druppels kijken die wij uitstoten, dan zien we dat des te zwaarder een druppel is, des te sneller het op de grond terecht komt. Alles wat lichter is, blijft langer in de lucht rondzweven, voordat het op de grond terecht komt.

Dit is een belangrijk gegeven, dit bepaald in welk weertype het griepvirus bijvoorbeeld een grotere kans heeft een nieuw persoon te bereiken.
In droge omstandigheden met weinig vocht in de lucht, verdampt het water rond de druppel sneller (het vloeibare water rond het virusdeeltje verdampt en wordt waterdamp). In vochtige omstandigheden gaat de verdamping veel langzamer en blijft de druppel rond het virusdeeltje aanwezig.

Zolang er nog water rond het virusdeeltje zit, is het deeltje in zijn geheel zwaarder en zakt eerder naar de grond. In lucht met een hoge relatieve vochtigheid (bijvoorbeeld bij een zuidwestenwind) blijven de virusdeeltjes zwaarder en verdwijnen ze eerder. Bij een aflandige wind (zuidelijke en oostelijke richtingen) is het droger (lagere relatieve luchtvochtigheid), verdampt het water rond de druppel sneller en zweeft het overgebleven virusdeeltje langer door de lucht.

Dus, bij zonnig, droog en schraal weer kan griep zich makkelijker via de lucht verplaatsen. Maar, zonnig en droog weer komt zowel in de winter als in de zomer voor. Het is zelfs zo dat zonnig en droog weer vaker in de zomer voorkomen, dus dat zou erop wijzen dat griep in de zomer vaker voor zou komen, als het aan deze factor zou liggen.

Er is dus meer, en dan komt absolute luchtvochtigheid om de hoek kijken. Warme lucht kan absoluut meer vocht bevatten dan koude lucht. Hierdoor zou men dan kunnen verklaren dat in koude lucht het gewicht van het water sneller verdwijnt rond het virusdeeltje, en daarmee kan het langer in de lucht rondzweven en bij toeval een nieuw persoon tegen komen.

UV straling
Niet alleen voor mensen, ook voor virussen zou UV straling gevaarlijk kunnen zijn. Echter is hier nog weinig onderzoek naar gedaan, dus zodoende blijft het hier bij onbevestigde theoriën.

Wetenschappelijk onderzoek

Over de exacte reden van griepgolven is nog geen uitsluitsel. Er verschijnen nog steeds nieuwe onderzoeken op dit gebied, dus inzichten kunnen nog veranderen. Dus ook bij bovenstaande uitleg is er nog onzekerheid hoe het precies werkt. Op kachellmannwetter is laatst een proef-versie van een model voor de overlevingskans van het coronavirus in de lucht.


Beta-versie van een oudere variant van het coronavirus. De waardes geven aan hoeveel virusdeeltjes er na 6 uur nog actief zijn van de 10000. Dit gaat om theoretische waardes; stel dat er 10.000 deeltjes in de lucht zouden komen, hoeveel zouden er theoretisch na 6 uur nog actief zijn?
We zien dat UV straling de grootste impact heeft, in het noorden en onder bewolking blijven virusdeeltjes het langste actief.
Bron: Kachellmannwetter



Bron: Jeffrey Shaman et al. Licentie CreativeCommons BY 4.0
Specific humidity is hetzelfde als absolute luchtvochtigheid. We zien hier in kleuren verschillende griepgolven in de Verenigde Staten, die officieel begonnen op dag 0. In de twee weken voor het begin van de griepgolf zien we duidelijk dat de absolute luchtvochtigheid fors onder normaal ligt. Dus de conclusie die hier getrokken wordt is dat een griepgolf vaak voorafgegaan wordt door een periode met droge en koude lucht.




Verder lezen?
Absolute Humidity and the Seasonal Onset of Influenza in the Continental United States
Recent Climatology, Variability, and Trends in Global Surface Humidity
Predicted Inactivation of Viruses of Relevance to Biodefense by Solar Radiation
| Gewijzigd: 16 maart, 11:30 uur, door W. in t Erland
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1346
Lid sinds: 29 mrt. 2016
27 maart, 10:18 uur | Bericht #493136

Een geladen donderwolk

Laten we alvast een voorschot nemen op het komende onweersseizoen, met het thema onweer. Eerst hebben we het over de manier wat aan een ontlading vooraf gaat: de ladingen in een wolk. Later hebben we het over de flits en de donder, en wat dit precies veroorzaakt.

De scheiding van elektrische ladingen.
We nemen allereerst opnieuw de foto van de wolk van een paar weken geleden. We voegen korrelhagel (‘graupel’) toe, dit zijn onderkoelde regendruppels die in contact zijn gekomen met een ijskristal en toen spontaan bevroren tot een zachte witte korrel van 2 tot 5 mm. Korrelhagel is geen normale hagel, normale hagel bestaat uit harde ijsbrokjes die bovendien vaak groter zijn.

Bovenin het aambeeld vinden we nog steeds de ijskristallen, onderaan de wolk vinden we nog steeds een gebied boven nul, hier smelt de korrelhagel (graupel) tot regendruppels.

Bron: Parudox, Licentie CreativeCommons BY-NC 2.0, aangepast door W. in t Erland.
Er is nooit een harde grens tussen de soorten wolkendeeltjes, daarom heb ik ook onderkoelde regendruppels onder nul getekend en ijskristallen boven -38°C. Deze gemengde lagen, waar contact is tussen de deeltjes, zijn namelijk van groot belang voor het scheiden van de ladingen en het vormen van onweer.


Onweer is een elektrische ontlading. Het licht dat je ziet komt van elektronen die razendsnel door de atmosfeer bewegen. Maar hoe kan het dat er ergens een overschot van elektronen ontstaat?
Voordat we hier op in gaan, is het handig te weten dat het ontzettend lastig is om ladingen te meten in wolken, en op de schaal waarop de elektronen overspringen. Hierdoor is er nog onzekerheid hoe dit in zijn werk gaat. Wij gaan in op de breedst geaccepteerde theorie.


Cumulonimbus, de donderwolk
Om te beginnen moeten ladingen kunnen overspringen van de ene hoogte naar de andere hoogte. Met stratus lukt dit niet, want stratus is slechts een platte plak bewolking, waar dus geen verschillende vormen deeltjes (ijskristallen, korrelhagel en regendruppels) naast elkaar voorkomen omdat de wolk niet in de hoogte maar in de breedte voorkomt.

Met cumulonimbus wolken lukt dit wel, vandaar de bijnaam ‘donderwolk’ voor cumulonimbus. (naast bloemkool, ploffer, pannenkoek, aambeeld en buienwolk. De cumulonimbus heeft veel bijnamen.)


Bron: Oscar den Uijl, Licentie CreativeCommons BY-SA 3.0.
Hieronder wordt uitgelegd waarom in het aambeeld, het gebied met ijskristallen, er een positieve lading ontstaat. Verder hebben we het ook over waarom er in het midden een negatieve lading ontstaat en helemaal aan de onderkant een positieve.


Een cumulonimbus is altijd een verticale wolk, dit wil dus zeggen dat er op verschillende hoogtes nu wél ijskristallen, korrelhagel (graupel) en regendruppels voorkomen. Als je een cumulonimbus ziet, dan weet je dat er waarschijnlijk sterke stijgende (verticale) lucht is (stijgstroom, of updraft). In de buurt van een updraft is ook vaak dalende lucht (daalstroom of downdraft). De downdraft is overigens verantwoordelijk voor valwinden en microbursts.

Deze updrafts en downdrafts zijn essentieel voor onweer. In deze verticale bewegingen worden de ijskristallen, korrelhagel en regendruppels een klein beetje gemengd, en daar waar ijskristallen contact hebben met korrelhagel, en korrelhagel contact heeft met regendruppels, springen elektronen over en bouwen zich ladingsverschillen op, wat uiteindelijk leidt tot ontladingen. Dit verklaart ook waarom we bij onweer praten over 'triggers' of 'forcerings', dat zijn fronten die de lucht dwingen te stijgen en zo het begin van een updraft veroorzaken. Updraft veroorzaakt, wanneer krachtig genoeg, dan onweer.

Een bijkomstigheid van updrafts en downdrafts, is dat ze haast per definitie neerslag veroorzaken. Daarom is er eigenlijk altijd neerslag in de buurt als je onweer hoort of ziet (alhoewel je onweer wel van verre afstand kan horen en zien). Het gevaarlijkste onweer is droog onweer, dit is onweer waarbij er wel neerslag ontstaat, maar de neerslag is hier al verdampt voordat het grond bereikt (in bijvoorbeeld Australië ontstaat zo op kleine schaal op een natuurlijke manier een bosbrand).

Dus, in cumulonimbus stijgt lucht, en in de bui vlakbij de cumulonimbus daalt lucht. Deze verticale bewegingen zijn het begin van het scheiden van positieve en negatieve ladingen.
 

Bron: NOAA, Publiek domein, (copyright vervallen).
We zien hier een overzicht met gele pijlen van de stijg en daalstromen (up en downdrafts) in een cumulonimbus, links zien we de ‘geboorte’ van een cumulonimbus, rechts zien we het einde van de cumulonimbus. Bovenstaande afbeelding is het meest toepasselijk voor een single cell.

 
Tussen korrelhagel en ijskristallen
Verreweg het grootste ladingsverschil komt van het gebied waar kleine ijskristallen (lichte sneeuwvlokken) omhoog ‘waaien’ door de updraft, ze gaan richting het aambeeld van de wolk. In een updraft is er letterlijk een wind omhoog. In dit gebied valt echter de zwaardere korrelhagel naar beneden, omdat het te zwaar is geworden. Op de afbeelding met de ladingen rechts en deeltjes links bevinden we ons grofweg rond -38°C. (In realiteit ligt die grens overigens ongeveer op -25°C.)
 
Daar waar korrelhagel en ijskristallen tegen elkaar botsen doordat ze in verschillende richting bewegen kunnen elektronen overspringen van het ijskristal naar de korrelhagel. Hierdoor verzamelt korrelhagel tijdens zijn val elektronen (negatieve lading), en raakt het ijskristal er steeds meer kwijt (minder negatieve deeltjes wil zeggen dat het een positieve lading krijgt).


Bron: NOAA, Publiek domein, (copyright vervallen).
Tijdens botsingen wordt vallende korrelhagel negatief geladen, en stijgende ijskristallen positief.

 
Dit hele proces waarbij korrelhagel negatieve lading verzamelt is afhankelijk van temperatuur en vochtgehalte. Bij een hoge luchtvochtigheid en lage temperaturen (lager dan -15°C) wordt korrelhagel steeds negatiever geladen. Bij een lagere luchtvochtigheid en temperaturen boven de -15°C vindt het tegenovergestelde plaats, dit zien we in de volgende alinea.

Tussen korrelhagel en vloeibaar water
Het ladingsverschil wat ik nu probeer uit te leggen is van kleinere omvang, het valt in het niet bij de ladingen die zich opbouwen hogerop in de wolk (zie vorige alinea).
Hier zijn de temperaturen hoger (circa -5°C), bij deze temperaturen is het effect omgekeerd. De hele ladingsscheiding is afhankelijk van temperatuur, de top is koud: opstijgende ijskristallen worden positief geladen, vallende korrelhagel negatief. De onderkant is warm: opstijgende ijskristallen worden negatief geladen, vallende korrelhagel positief. De korrelhagel smelt bij het vallen en zorgt voor een zwakke positieve lading van de gesmolten korrelhagel (regendruppels) aan de onderkant van de wolk.
 

Bron: NOAA, Publiek domein, (copyright vervallen)
Het totaaloverzicht van ladingen, we zien positief boven, negatief in het midden en positief onderaan.

 
We praten hier telkens over vallende korrelhagel die de lading zou veroorzaken die op zijn beurt weer ontladingen veroorzaakt. Waarom valt er dan vrijwel nooit korrelhagel als het onweert? Dat is te verklaren aan de hogere temperaturen helemaal onderaan de wolk, hier smelt de korrelhagel, het smeltwater ervaren wij als dikke regendruppels.
 
Lading van de grond
Niet alleen ijskristallen, korrelhagel en druppels kunnen een lading hebben, maar ook zandkorrels kunnen een lading hebben. Normaal is het oppervlak van een kleideeltje of zandkorrel negatief geladen. Echter, wanneer een onweersbui over een gebied trekt, gaat het klei en zand zich anders rangschikken en wordt het oppervlak positief geladen. Dit komt door de grote negatieve lading die het midden van de onweerswolk met zich meebrengt. Negatieve lading trekt positieve lading aan en dus gaat de positieve kant van zand of klei zo dicht mogelijk naar de bui. Aangezien zand of klei niet massaal kan gaan zweven blijft het beperkt tot een positieve lading aan het oppervlak.
 
Overige ladingsverschillen
Er zijn overigens ook ladingsverschillen in de stratosfeer, mesosfeer en hoger. Deze ladingsverschillen veroorzaken red sprites, elves en blue jets (klik hier voor meer beelden hiervan). Dat is een onderwerp voor later.
 
Dus, boven in het aambeeld zien we een positieve lading, in het midden negatief en aan de grond en de onderkant van de wolk positief. Hiertussen vinden ontladingen plaats. De ladingen worden gescheiden door sterke winden omhoog en omlaag (up- en downdrafts). Er gebeurt dus van alles binnen zo'n wolk.
Volgende keer gaat het over de bliksem, het resultaat van deze ladingsverschillen!
 
Filmmateriaal:


 
Leesmateriaal:
Understanding Lightning: Thunderstorm Electrification
The Ice Crystal–Graupel Collision Charging Mechanism of Thunderstorm Electrification
The effect of liquid water on thunderstorm charging
The effect on thunderstorm charging of the rate of rime accretion by graupel
 
Extra afbeelding:
Wolk doorsnede ter verduidelijking

Als er nog vragen zijn, klik dan op 'bericht toevoegen' en stel je vraag. | Gewijzigd: 27 maart, 10:45 uur, door W. in t Erland
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
W. in t Erland
Moderator
Woonplaats: Wageningen
Berichten: 1346
Lid sinds: 29 mrt. 2016
1 april, 20:33 uur | Bericht #493145
Citaat van W. in 't Erland - Waarom komen griepgolven juist in de winter voor? Wetenschappelijk onderzoek
Over de exacte reden van griepgolven is nog geen uitsluitsel. Er verschijnen nog steeds nieuwe onderzoeken op dit gebied, dus inzichten kunnen nog veranderen. Dus ook bij bovenstaande uitleg is er nog onzekerheid hoe het precies werkt. Op kachellmannwetter is laatst een proef-versie van een model voor de overlevingskans van het coronavirus in de lucht.


Beta-versie van een oudere variant van het coronavirus. De waardes geven aan hoeveel virusdeeltjes er na 6 uur nog actief zijn van de 10000. Dit gaat om theoretische waardes; stel dat er 10.000 deeltjes in de lucht zouden komen, hoeveel zouden er theoretisch na 6 uur nog actief zijn?
We zien in deze beta-berekening dat UV straling de grootste impact heeft, in het noorden en onder bewolking blijven virusdeeltjes het langste actief.

Een kleine toevoeging op het eerdere artikel dat ging over de invloed van het weer op de ''klassieke'' griep. Hier stond ook een klein stukje in over onderzoek naar het coronavirus en of het weer hier ook een invloed zou hebben.

Inmiddels wordt hier ook vervolgonderzoek naar gedaan, uit dit voorlopige vervolgonderzoeken blijkt dat vochtigheid of temperatuur niet van significante (doorslaggevende) invloed is op de verspreiding van dit virus. De invloeden van bijvoorbeeld social distancing zijn dus vele malen groter dan seizoensgebonden variaties.

Men nam voor dit onderzoek de data van landen waarbij er lokale besmettingen waren, en keek naar de temperatuur en relatieve vochtigheid. Er was geen sprake dat er in koude-warme of droge-vochtige omgeving significant meer besmettingen voorkwamen. De reden voor de huidige verdeling van besmettingsgevallen is dus vooral te verklaren aan:
1) reisbewegingen tussen de landen (relatief weinig reisbewegingen naar Afrika dus) en
2) testcapaciteit (in armere regio's heeft men niet de capaciteit massaal een virus op te sporen en te rapporteren, arme regio's liggen vooral in warmere regio's rond evenaar.).



Meer lezen?
Weerplaza - Coronavirus niet weersafhankelijk


Het betreffende onderzoek:
Effective transmission across the globe: the role of climate in COVID-19 mitigation strategie (nog niet peer reviewed)
Vragen over de weerkunde? Ik beantwoord ze graag!
Terug naar boven
1 Gebruiker leest nu dit topic, onderverdeeld in 1 gast en 0 leden
Berichten
Er zijn in totaal 26.970 topics, welke bij elkaar 442.443 reacties hebben gekregen.
Leden
We zijn met 11.058 leden.
Het nieuwste lid is PleunAmmerlaan.

Berichten
Je moet inloggen om je berichten te kunnen lezen.
Dit topic
1 mensen bekijken nu dit topic.

Record
Op 6 december 2010 om 11.29 uur waren er 2.792 mensen tegelijkertijd online op onweer-online!
Stats
Er zijn nu 3424 mensen aan het browsen op het forum. 2 Daarvan zijn ingelogd.
Van die 3424, lezen 7 mensen het topic "Winter discussie 2014-2015 Deel 3".

Sponsors en partners

Actueel op OnweerOnline.nl

Winter discussietopic

Fotowedstrijd februari 2020

Hoogwater grote rivieren

Fototopic Twitter

Het laatste via @onweeronline

© 2003 - 2020 onweer-online.nl   |   Alle rechten voorbehouden   |   Algemene gebruiksvoorwaarden